Mercedes-Benz bestaat 140 jaar. Maar maak u geen zorgen, we gaan niet zijn geschiedenis doornemen, want daar zouden we een encyclopedie en meerdere maanden voor nodig hebben. We gaan ons concentreren op de oorsprong van de merknaam, die vandaag de dag nog steeds voor verwarring en zelfs stedelijke legendes zorgt, hoewel deze heel duidelijk en goed gedocumenteerd is. Die Mercedes was niet de dochter van Karl Benz, noch zijn vrouw (Bertha, die een ander artikel verdient), maar de dochter van een goede klant.
Emil Jellinek: de beste (en slechtste) klant van Daimler
Emil Jellinek was een Duitse ondernemer en verzekeringsagent die zeer succesvol was in het bedrijfsleven. Hij deed het buitengewoon goed en had een kantoor in Wenen en een ander in Nice, waar hij lange periodes doorbracht. In tegenstelling tot andere klanten uit die tijd zag hij de auto niet als een technische curiositeit of een rage van een klein aantal mensen, maar als een machine met een enorm potentieel… op voorwaarde dat hij sneller, krachtiger en geavanceerder was.
In 1897 reisde hij naar Cannstatt om zijn eerste Daimler te bestellen. Toen hij de auto ontving, een model met 6 pk en twee cilinders, was hij diep teleurgesteld: een topsnelheid van 24 km/u vond hij onaanvaardbaar en hij eiste meer. Hij wilde een auto die 40 km/u haalde, bijna het dubbele.
Die ontevredenheid bracht hem ertoe om in 1898 twee nieuwe voertuigen te bestellen, de Daimler Phoenix, die de geschiedenis zouden ingaan als de eerste auto’s met een viercilindermotor. Het was ook de eerste Daimler met een motor voorin, een 2,1-liter viercilinder in lijn met 8 pk. In 1899 werd het vermogen verhoogd tot 23 pk dankzij de buisradiator van Wilhelm Maybach. Sindsdien was de relatie tussen Jellinek en Daimler-Motoren-Gesellschaft even vruchtbaar als gespannen, omdat de goede Emil nooit genoeg had.
“Monsieur Mercédès”: een pseudoniem dat beroemd werd
Jellinek kocht niet alleen auto’s: hij racete ermee en verkocht ze, en hij wist dat een gemakkelijk te onthouden naam essentieel was om een merk op te bouwen en meer te verkopen. Hij reed in vrijwel alles wat er aan de Côte d’Azur te vinden was. Een van de belangrijkste autoraces van die tijd was de “Week van Nice”, waar hij onder een heel bijzonder pseudoniem reed: “Mercédès”, de naam van zijn dochter, geboren in 1889.
Die alias begon steeds vaker te klinken in Europese autocirkels. ‘Monsieur Mercédès’ stond synoniem voor snelle, winnende en technisch superieure auto’s. Zozeer zelfs dat toen Jellinek in april 1900 een overeenkomst sloot met Daimler voor de verkoop van voertuigen en motoren in Nice, de naam Mercedes officieel onderdeel werd van het product.
De eerste Mercedes: de auto die alles veranderde
De overeenkomst bevatte een zeer belangrijke voorwaarde: de ontwikkeling van een nieuwe motor die de naam Daimler-Mercedes zou dragen. Amper twee weken later bestelde Jellinek 36 auto’s voor een totale waarde van 550.000 mark, een enorm bedrag voor die tijd.
Op 22 december 1900 ontving hij de eerste Mercedes ooit: een Mercedes 35 PS, ontworpen door Wilhelm Maybach. Het was de krachtigste en snelste Daimler die ooit was gebouwd, het was iets compleet nieuws. Toen waren ze zich er misschien nog niet van bewust, maar na verloop van tijd werd hij beschouwd als de eerste moderne auto in de geschiedenis.
De Mercedes 35 PS brak definitief met de esthetiek en filosofie van de gemotoriseerde koets die tot dan toe bestond. Hij had een chassis van geperst staal, een lichtere en krachtigere motor die bovendien gebruikmaakte van de innovatieve honingraatrooster van Maybach, en een veel lager zwaartepunt.
Het succes dat een naam tot een merk maakte
In maart 1901 nam Emil deel aan de ‘Semaine de Nice’ (Week van Nice), de belangrijkste race van die tijd. De Mercedes-auto’s waren in vrijwel alle disciplines onverslaanbaar en het effect was onmiddellijk: de pers, klanten en concurrenten begrepen al snel dat er iets voorgoed was veranderd.
Dat enorme succes leidde tot de lancering van nieuwe modellen in datzelfde jaar: de 12/16 PS en de 8/11 PS. Het zorgde ook voor een zo grote vraag dat de fabriek in Cannstatt die nauwelijks aankon. Ze hadden kunnen bezwijken onder het succes, maar ze slaagden erin, en hoe!
Het merk Mercedes werd officieel geregistreerd op 23 september 1902.
Kort daarna, in juni 1902, werd Mercedes aangekondigd als geregistreerd merk en in september werd het wettelijk geregistreerd. Het merk was nu officieel. In juni van het volgende jaar kreeg Emil Jellinek officiële toestemming om zich Jellinek-Mercedes te noemen en liet hij een opmerking achter die de geschiedenis zou ingaan: “Dit moet de eerste keer zijn dat een vader de naam van zijn dochter aanneemt.”
Van Mercedes naar Mercedes-Benz
In 1926, na de fusie van Daimler-Motoren-Gesellschaft en Benz & Cie., werd Mercedes-Benz officieel opgericht. De naam Mercedes, die al veel prestige genoot, werd gekoppeld aan de achternaam van Karl Benz, de man die de auto patenteerde.
Mercedes Jellinek heeft nooit een auto gehad. Ze stierf relatief jong, in 1929, zonder te weten dat haar voornaam de geschiedenis van de auto zou schrijven en aanleiding zou geven tot een van de bekendste merken ter wereld, niet alleen van auto’s, maar van alle merken die er bestaan.
