Plaattektoniek is een geologisch fenomeen dat wordt aangedreven door de intense hitte in het centrum van de aarde. Wanneer stromen gesteente naar de oppervlakte stijgen, rekken ze de aardkorst uit tot het breekpunt. Dit proces breekt een continent open en kondigt de vorming van een toekomstige oceaan aan.
Het is een scenario dat uit een sciencefictionfilm lijkt te komen, maar toch is het heel reëel. Onder onze voeten is de aardkorst geen vaste schil, maar een enorme puzzel van rotsplaten die voortdurend in beweging zijn. Dit fenomeen, dat plaattektoniek wordt genoemd, wordt gevoed door de intense hitte in het centrum van de aarde. Wanneer stromen van heet gesteente naar de oppervlakte stijgen, drukken ze tegen de korst, rekken ze uit en breken ze uiteindelijk. Dit wordt een “rift” genoemd. Stel je een chocoladereep voor die je probeert te buigen: voordat hij volledig breekt, barst hij en wordt hij dunner. Dit proces creëert diepe breuklijnen waar de grond letterlijk inzakt, waardoor spectaculaire kloven ontstaan die getuigen van de kracht van de geologie.
Voor de bevolking die boven deze breukzones leeft, zijn de gevolgen zowel fascinerend als angstaanjagend.
Het plotseling ontstaan van scheuren kan zonder enige waarschuwing vooraf vitale infrastructuur zoals wegen, bruggen of pijpleidingen vernietigen. Op grotere schaal gaat deze geologische activiteit gepaard met frequente aardbevingen en intense vulkanische activiteit, omdat de breuken het magma gemakkelijker naar boven laten komen. Maar het is niet allemaal negatief: deze breukzones creëren vaak spectaculaire landschappen en vruchtbare grond dankzij de vulkanische as, waardoor ze paradoxaal genoeg miljoenen inwoners aantrekken ondanks de verhoogde natuurlijke risico’s.
Het belangrijkste toneel van deze geologische omwenteling bevindt zich in Afrika. Het continent valt uiteen langs een immense lijn die het Oost-Afrikaanse Riftsysteem wordt genoemd. Deze gigantische breuklijn, die zich over duizenden kilometers uitstrekt van de Golf van Aden tot Mozambique, scheidt geleidelijk de Nubische plaat (het belangrijkste blok van Afrika) van de Somalische plaat (de Hoorn van Afrika).
Uiteindelijk zal deze scheiding een deel van Ethiopië, Kenia en Tanzania isoleren, waardoor deze regio verandert in een gigantisch eiland dat losstaat van de rest van het Afrikaanse blok.
Deze continentale scheuring zal plaats maken voor een uitgestrekte depressie die op een dag zal worden overspoeld door het water van de Rode Zee en de Indische Oceaan, waardoor een geheel nieuwe oceaan op onze planeet ontstaat. Hoewel het een indrukwekkend schouwspel is, moeten we niet verwachten dat de wereldkaart morgen zal veranderen. Dit scheidingsproces verloopt uiterst traag: de platen bewegen zich met een geschatte snelheid van ongeveer 7 mm/jaar uit elkaar, wat volgens het CNRS ongeveer de snelheid is waarmee nagels groeien.
Wetenschappers schatten dat het tussen de 5 en 10 miljoen jaar zal duren voordat de oceaan volledig in de kloof is gestroomd en het continent definitief in tweeën heeft gesplitst. We zijn dus vandaag getuige van de allereerste beginfase van een toekomstige oceaan, een gebeurtenis die in geologische tijd wordt gemeten en niet in menselijke tijd.
