Een woud van stenen, waarvan sommige meer dan een meter hoog zijn, naast elkaar opgesteld. In de Iroise-zee, voor de kust van het eiland Sein (Finistère), is een 7500 jaar oude muur ontdekt, die tot nu toe verborgen lag onder een dikke laag zeewier, zo hebben de wetenschappers die deze buitengewone ontdekking hebben gedaan onlangs bekendgemaakt.
“Ik sta achter Jean-Michel en zie hem van een afstand proberen te zien wat er binnenin is. Hij probeert er weliswaar in te komen, maar zijn voeten passen er niet in, het is onmogelijk om te zien wat erin zit”, herinnert Philippe Bodénès, voorzitter van de Société d’archéologie et de mémoire maritime (SAMM) van Fouesnant, zich in het artikel aan het begin van dit artikel, waarin hij de eerste stappen van deze ontdekking beschrijft. Na tientallen expedities tussen 2022 en 2024 ontdekken duikers onder leiding van de geoloog van Ifremer Yves Fouquet uiteindelijk de oudste megalithische site die tot nu toe is geregistreerd.
In totaal bestaat dit bouwwerk uit 62 monolieten, namelijk verticale granieten blokken (nieuw venster), die een muur van 1,70 meter hoog en 101 meter lang vormen. In de omgeving zijn ook een tiental kleinere bouwwerken blootgelegd.
“Na bijna 40 jaar duiken heb ik nog nooit zoiets gezien. We zijn toch vrij ver weg, meer dan een zeemijl van de kust”, zegt Philippe Bodénès. “Het is volstrekt onverklaarbaar dat je zoiets onder water aantreft.”
Twee hypothesen
Het was een 3D-kaart van de zeebodem die Yves Fouquet op het idee bracht om op deze plek, voor de kust van het eiland Sein, te gaan zoeken. Bij het inspecteren van de kust, waar veel scheepswrakken zijn gezonken, merkte hij in 2017 een afwijking op. “Deze structuur verbaasde ons meteen, omdat het een dam was. Geologisch gezien is deze structuur abnormaal“, legt hij uit. Hij vervolgt: ”We hebben altijd het idee dat grote ontdekkingen aan de andere kant van de wereld worden gedaan, diep in het Amazonegebied of in de diepten van de oceanen. Maar eigenlijk beseffen we dat er nog steeds ontdekkingen te doen zijn vlak bij huis.”
Het onderzoek naar deze archeologische vindplaats, uitgevoerd door twee onderzoekers uit Brest, heeft geleid tot een artikel in het International Journal of Nautical Archaeology. “We hebben twee hypothesen om de aanwezigheid van deze muren te verklaren. De ene hypothese is dat het structuren waren die dienden om vis te vangen, dus voor de visserij. De tweede hypothese is dat het structuren waren die bescherming boden tegen de golven, om een havenbekken af te schermen”, legt Pierre Stephan, geograaf-onderzoeker bij het Centre national de la recherche scientifique (CNRS), uit.
Een muur die ouder is dan de menhirrijen van Carnac
Deze constructies getuigen van “voldoende technische bekwaamheid en sociale organisatie om blokken van meerdere tonnen te delven, te verplaatsen en op te richten, waarvan de massa vergelijkbaar is met die van veel megalieten in Bretagne”, benadrukken de wetenschappers in hun artikel. Deze “technische knowhow” van de inwoners van Sein zou dus enkele eeuwen ouder zijn dan de eerste megalithische bouwwerken, zoals de rijen menhirs van Carnac (Morbihan) die rond 4500 v.Chr. werden opgericht.
Deze structuren, die dateren van tussen 5800 en 5300 v.Chr. en onder negen meter water liggen, zijn gebouwd in een tijdperk waarin de zeespiegel veel lager was dan vandaag. Op de kaart die te zien is in de video bovenaan dit artikel, is het eiland Sein in het wit aangegeven. 7500 jaar geleden, toen de muur werd gebouwd, was het drie keer zo groot. De structuur is dus niet onder water gebouwd, maar op het land, en dat is een belangrijke ontdekking. “Dit opent een speelveld dat we nog helemaal niet hadden verkend op goed bewaarde archeologische vindplaatsen in Bretagne, onder water”, aldus Yvan Pailler, hoogleraar archeologie aan de Université de Bretagne occidentale (UBO).
Sinds het verschijnen van de eerste mensen is het zeeniveau van de Iroise met ongeveer twintig meter gestegen, waardoor honderden vierkante kilometers land en mogelijk nog andere schatten zijn verzwolgen.
